Cysteine
- Voor 19:00 besteld, morgen bezorgd
- Laagste prijsgarantie
- Gratis verzending vanaf 39,-
Cysteine is een aminozuur dat de meeste mensen niet kennen, maar dat in het lichaam een opvallende rol speelt. Het is de belangrijkste bouwsteen van glutathion: het antioxidant dat je lichaam zelf aanmaakt.
Wat is cysteine?
Cysteine is een aminozuur. Aminozuren zijn de bouwstenen van eiwitten. Je lichaam kan cysteine zelf maken uit een ander aminozuur: methionine.
Daarom wordt cysteine ook wel conditioneel essentieel genoemd. Dat betekent: normaal maakt je lichaam genoeg cysteine zelf aan, maar in sommige situaties kan de behoefte hoger zijn dan de aanmaak. Denk bijvoorbeeld aan ziekte, herstel of ondervoeding.
Wat cysteine bijzonder maakt, is dat het zwavel bevat. Dat zwaveldeeltje zorgt ervoor dat cysteine makkelijk kan reageren met andere stoffen in het lichaam. Daardoor speelt cysteine een rol in verschillende processen in cellen.
Vrije cysteine is wel gevoelig voor zuurstof. Wanneer het in contact komt met lucht, kan het snel veranderen of afbreken. Daarom wordt cysteine in supplementen of voeding vaak in stabielere vormen gebruikt.
Cysteine en glutathion
Glutathion is een stof die in vrijwel elke cel van je lichaam zit. Het bestaat uit drie aminozuren: glutamine, glycine en cysteine. Van die drie is cysteine het schaarsste in normale voeding, en daarmee de meest beperkende factor voor de aanmaak van glutathion.
Dit is een biochemisch gegeven, geen gezondheidsclaim: als cysteine het knelpunt is, helpt meer van de andere twee bouwstenen niet. Dit mechanisme wordt beschreven in een overzichtsartikel gepubliceerd in Antioxidants.
| Bouwsteen van glutathion | Ruim aanwezig in voeding? | Meest beperkend? |
|---|---|---|
| Glutamine | Ja | Nee |
| Glycine | Ja | Nee |
| Cysteine | Relatief schaars | Ja |
Waar zit cysteine in?
| Voedingsmiddel | Cysteine per 100 g (ca.) |
|---|---|
| Zonnebloempittenpoeder | 450–490 mg |
| Kipfilet | 300–350 mg |
| Varkensvlees | 280–330 mg |
| Eieren | 270–300 mg |
| Havermout | 200–250 mg |
| Yoghurt | 70–90 mg |
| Knoflook | 65–90 mg |
| Broccoli | 30–45 mg |
Knoflook en broccoli bevatten weinig cysteine, maar wel andere zwavelhoudende stoffen (zoals allicine en sulforafaan) die op andere manieren in de cel werken. Dat is iets anders dan cysteine zelf leveren, maar de twee worden in voedingsartikelen regelmatig door elkaar gehaald.
Cysteine vs. NAC
In supplementen kom je cysteine bijna nooit in zijn vrije vorm tegen. De gangbare vorm is NAC (N-acetylcysteine): cysteine met een kleine aanpassing waardoor het stabieler en beter opneembaar is.
| Vorm | Stabiel? | Opneembaarheid | Gebruik |
|---|---|---|---|
| L-cysteine (vrij) | Nee (oxideert snel) | Matig | Voeding |
| NAC | Ja | Goed | Supplementen, ziekenhuis |
NAC is al meer dan vijftig jaar een medisch product. Het bekendste gebruik is als antidotum bij paracetamolvergiftiging: NAC vult de uitgeputte glutathionspiegels in de lever snel aan. Dit is een standaardbehandeling in ziekenhuizen, geen voedingssupplement.
NAC wordt ook gebruikt als mucolyticum; het maakt taai slijm vloeibaarder door zwavelbruggen in het slijm te verbreken. Dit is het mechanisme achter NAC als hoestmiddel in de apotheek.
Weetje: cysteine maakt uien scherp én zoet
Uien bevatten veel cysteinesulfoxide-verbindingen. Wanneer je een ui snijdt, komen enzymen vrij die deze verbindingen omzetten in vluchtige stoffen, waaronder de stof die je ogen doet tranen.
Bij verhitting verandert dat volledig. De scherpe verbindingen breken af en worden zoeter. De bekende smaakverandering van rauwe ui naar gebakken ui is daarmee letterlijk een chemische transformatie van cysteineverbindingen zonder dat de meeste koks dat weten.
