Methionine
Methionine is een aminozuur dat je lichaam niet zelf kan aanmaken, je moet het dus via voeding binnenkrijgen. Het zit in vrijwel alle eiwitrijke producten en speelt achter de schermen een rol in processen die de meeste mensen niet kennen.
Wat doet methionine?
Methionine heeft twee hoofdtaken:
1. Bouwsteen van eiwitten
Net als alle andere aminozuren wordt methionine gebruikt om eiwitten mee te bouwen. Bijzonder feit: elk eiwit dat je lichaam aanmaakt, begint altijd met methionine; het is verplicht het eerste aminozuur in elke eiwitketen.
2. Methyldonor
Methionine wordt in de cel omgezet naar een stof die SAM heet. SAM levert methylgroepen: kleine chemische bouwsteentjes die nodig zijn voor honderden processen, waaronder de aanmaak van creatine, de werking van DNA en de productie van neurotransmitters zoals adrenaline.
Homocysteine: het tussenproduct
Als methionine zijn methylgroep heeft afgestaan, ontstaat er een tussenproduct: homocysteine. Het lichaam verwerkt homocysteine op twee manieren:
- Terugzetten naar methionine - hiervoor zijn foliumzuur en vitamine B12 nodig
- Omzetten naar cysteine - hiervoor is vitamine B6 nodig
Gaat dit proces niet goed (bijvoorbeeld door een tekort aan foliumzuur, B12 of B6) dan stapelt homocysteine op in het bloed. In observationeel onderzoek wordt een verhoogd homocysteinegehalte gevonden bij mensen met meer hart- en vaatproblemen. Of dat een oorzaak of gevolg is, is niet zeker: klinische trials waarbij B-vitamines werden gegeven om homocysteine te verlagen, lieten geen consistent voordeel zien op hart- en vaatuitkomsten (Loscalzo, 2006, PMC3775251).
De praktische conclusie: wie voldoende foliumzuur, B12 en B6 binnenkrijgt, verwerkt homocysteine normaal.
Waar zit methionine in?
| Voedingsmiddel | Methionine per 100 g (ca.) |
|---|---|
| Tonijn (in blik) | 750–850 mg |
| Kipfilet | 600–700 mg |
| Rundvlees | 550–650 mg |
| Sojabonen (gedroogd) | 500–560 mg |
| Eieren | 380–420 mg |
| Kwark (mager) | 300–350 mg |
| Havermout | 200–230 mg |
| Linzen (gekookt) | 70–90 mg |
Dierlijke producten bevatten doorgaans meer methionine dan plantaardige. Peulvruchten zoals linzen zijn relatief arm aan methionine, daarom vullen granen en peulvruchten elkaar goed aan als eiwitbronnen.
Methionine en veroudering
In dieronderzoek wordt methionine beperken al jaren bestudeerd. In ratten werd een levensduurverlenging van tot 42% gemeten bij een methionine-arm dieet, zonder dat de calorie-inname werd verlaagd (Scientific Reports, Thyne & Salmon, 2022). Het mechanisme loopt vermoedelijk via minder activatie van mTOR: hetzelfde signaaleiwit dat ook een rol speelt bij spiergroei en veroudering.
Bij mensen zijn de studies veel beperkter. Kortdurende trials (4–12 weken) met een methionine-arm dieet laten gewichtsafname en lagere LDL-cholesterolwaarden zien, maar of dit op lange termijn relevant is, is niet onderzocht (Cummings & Lamming, 2024).
Kortom: interessant onderzoek, maar geen aanleiding om methionine bewust te vermijden.
Weetje: methionine is altijd het eerste aminozuur
Elk eiwit dat je lichaam aanmaakt begint altijd met methionine. De genetische code schrijft dit voor via het startcodon AUG. Bij veel eiwitten wordt het eerste methionine daarna afgesplitst, maar de productie begint er altijd mee. Methionine is daarmee het meest universele aminozuur in de cel; niet het meest aanwezige, maar wel het eerste bij elke aanzet tot eiwitbouw.
